۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶ - یک بیانیه اجماع بینالمللی جدید، توصیههایی را برای غربالگری جمعیت عمومی کودکان جهت شناسایی مراحل اولیه دیابت نوع ۱ (T1D) ارائه کرده است؛ این فرآیند با اطمینان از استقرار زیرساختهای مناسب آغاز میشود.
این پانل نویسندگان توسط مؤسسه Breakthrough T1Dتشکیل شده و توسط ۲۰ انجمن دیگر، از جمله انجمن اروپایی مطالعه دیابت (EASD)، انجمن بینالمللی دیابت کودکان و نوجوانان (ISPAD)، و انجمن متخصصان آموزش و مراقبت از دیابت (ADCES) به همراه چندین انجمن ملی دیابت دیگر مورد تأیید قرار گرفته است.
این دستورالعمل جدید در ادامه راهنمای قبلی همین پانل (منتشر شده در سال ۲۰۲۴) ارائه شده است. دستورالعمل قبلی مربوط به مدیریت افرادی بود که پیش از این از طریق برنامههای مستقل یا غربالگری بستگان (مانند TrialNet) غربالگری شده و آزمایش خودپادتنهای مرتبط با دیابت نوع ۱ (T1D-related autoantibodies) آنها مثبت شده بود.
آناستازیا آلبانیز-اونیل، دکترای تخصصی و نایبرئیس امور پزشکی در Breakthrough T1D، اظهار داشت: «سند اول مربوط به پایش بود که برای تحقق مزایای غربالگری- مانند کاهش خطر ابتلا به کتوآسیدوز (DKA) در زمان تشخیص، ارائه درمانهای تأیید شده، یا مشارکت در کارآزماییهای بالینی - ضروری است.»
او افزود: «این سند جدید، ستون دوم است. اگر ما فقط بستگان افراد مبتلا را غربالگری کنیم، به اکثریت افرادی که در نهایت با دیابت نوع ۱ تشخیص داده میشوند نخواهیم رسید؛ زیرا تقریباً ۸۵٪ از مبتلایان، هیچ سابقه خانوادگی یا خویشاوند درجه اول مبتلا به این بیماری ندارند.»
این سند با عنوان «راهنمای اجماع بینالمللی برای غربالگری جمعیت عمومی جهت شناسایی اتوآنتی بادیهای جزایر برای تشخیص مراحل اولیه دیابت نوع ۱» اخیراً به صورت آنلاین در نشریه Diabetologiaمنتشر شده است.
اولویت با زیرساختهاست
آلبانیز-اونیل تأکید کرد: «گام نخست، غربالگری نیست، بلکه اطمینان از وجود زیرساختهای لازم برای پایشهای پیگیری است.»
این دستورالعمل خاطرنشان میکند که سیاستگذاری و زیرساختهای لازم برای غربالگری جمعیت عمومی شامل توانایی تأیید نتایج مثبت، پایش افراد مبتلا به مراحل اولیه دیابت نوع ۱ و انجام ارجاعات تخصصی مناسب میان رشتههای مختلف پزشکی است. اگر این زیرساختها فراهم باشد، نویسندگان بیانیه پیشنهاد میکنند که یک «نقطه شروع عملی»، غربالگری هدفمند افرادِ در معرض خطر بالا باشد؛ مانند افرادی که سابقه شخصی بیماری خودایمنی یا سابقه خانوادگی دیابت نوع ۱ یا سایر بیماریهای خودایمنی را دارند.
مراحل اولیه دیابت نوع ۱
توصیههای دیگر به جزئیات مربوط به آزمایشها، از جمله حساسیت (Sensitivity)، ویژگی (Specificity)، اعتبارسنجی، آزمایشهای تأییدی، استانداردهای آزمایشگاهی و به حداقل رساندن نتایج مثبت یا منفی کاذب میپردازد.
در این بیانیه پیشنهاد شده است که غربالگری همگانی در کودکان بین سنین ۲ تا ۴ سال انجام شود؛ اگر آزمایش اتوآنتی بادیهای جزایر (IAb) منفی بود، مجدداً در سنین ۶ تا ۸ سالگی و سپس در ۱۰ تا ۱۵ سالگی تکرار شود. امکان غربالگری جبرانی در هر زمانی وجود دارد و این سنین را میتوان با فعالیتهای بهداشت عمومی موجود (مانند معاینات دورهای کودکان یا کلینیکهای واکسیناسیون) هماهنگ کرد. برای افراد بالای ۱۵ سال شواهد کمتری در مورد مراحل اولیه دیابت وجود دارد، اما میتوان یک بار غربالگری را در نظر گرفت.
مراحل دیابت نوع ۱ عبارتند از:
· مرحله صفر: مثبت بودن تنها یک نوع اتوآنتی بادیهای جزیره ای (IAb) همراه با قند خون نرمال (Normoglycemia).
· مرحله ۱: مثبت بودن دو یا چند نوع اتوآنتی بادیهای جزیره ای همراه با قند خون نرمال.
· مرحله ۲: معمولاً مثبت بودن دو یا چند نوع اتوآنتی بادیهای جزیره ای همراه با اختلال در تنظیم قند خون (Dysglycemia).
· مرحله ۳: دیابت نوع ۱ بالینی؛ همراه با حضور اتوآنتی بادیهای جزایر و هایپرگلیسمی (قند خون بالا) پایدار، با یا بدون وجود علائم بالینی.
این راهنما همچنین به موضوعاتی نظیر حمایتهای روانشناختی-اجتماعی، نحوه انتقال نتایج آزمایش و نیاز به ارجاع بیماران و خانوادهها میپردازد.
در بخش مربوط به مقرونبهصرفه بودن، دادههای موجود (از جمله مطالعات انجام شده در کلرادو و باواریا در آلمان) نشان میدهد که این غربالگری میتواند از طریق پیشگیری از کتوآسیدوز (DKA)، بهبود شاخص HbA1cو در صورت دسترسی، استفاده از تپلیزوماب برای به تأخیر انداختن شروع دیابت، منجر به صرفهجویی در هزینههای درمانی شود.
عدم اجماع در مورد غربالگری همگانی
در پاسخ به پرسشی از سوی انجمن دیابت آمریکا (ADA)، جوشوا جی. نیومیلر، نایبرئیس ارشد امور پزشکی ADA، اعلام کرد که در حال حاضر، ADA همچنان غربالگری هدفمند را توصیه میکند.
او گفت: «استانداردهای مراقبتی سال ۲۰۲۶ ADA توصیه میکنند که غربالگری مبتنی بر اتوآنتی بادیهای جزایر برای دیابت نوع ۱ پیش از ظهور علائم، به افرادی که سابقه خانوادگی دیابت نوع ۱ یا ریسک ژنتیکی شناخته شده دارند، پیشنهاد شود. در افرادی که یک یا چند نوع اتوآنتی بادیهای جزیره ای دارند، بر اهمیت آزمایشهای تشخیصی زودهنگام برای جلوگیری از تأخیر در درمان تأکید شده است. علاوه بر این، شناسایی افراد در مرحله ۲ دیابت، امکان استفاده از درمان تپلیزوماب را فراهم میکند تا شروع مرحله ۳ (مرحله بالینی) به تأخیر بیفتد.»
همچنین سخنگوی آکادمی اطفال آمریکا (AAP) اعلام کرد که اگرچه این موضوع مورد بحث متخصصان است، اما این سازمان در حال حاضر سیاست یا توصیه خاصی برای غربالگری زودهنگام ندارد.
دکتر آن ل. پیترز، استاد پزشکی در دانشگاه کالیفرنیای جنوبی، نیز با غربالگری همگانی جمعیت در حال حاضر مخالفت کرد و گفت: «غربالگری برای شناسایی کودکان پرخطر بسیار مهم است، اما این روش در جمعیتهای متنوع به خوبی آزمایش نشده است. غربالگری همگانی در جمعیتهایی که با کمبود منابع یا ریسک پایین مواجه هستند، ممکن است استفاده بهینه از منابع محدود سلامت نباشد. همچنین، هرگونه غربالگری باید در بستری از دسترسی به مشاوره و آموزش برای افراد مثبت و مراقبان آنها انجام شود.»
منبع:
https://www.medscape.com/viewarticle/consensus-recommends-early-screening-type-1-diabetes-2026a1000zv4?src=